Đất nước Úc: vị trí, dân số và những con số tổng quan

Úc là quốc gia duy nhất trên thế giới chiếm trọn một lục địa. Đây cũng là nước lớn thứ sáu thế giới về diện tích, nhưng dân số lại thuộc nhóm thưa nhất trong các nước phát triển. Nghịch lý đất rộng người thưa ấy giải thích gần như mọi đặc điểm còn lại: từ cách phân bố dân cư, cấu trúc kinh tế, cho tới chính sách nhập cư.

Vị trí và địa hình

• Nằm ở Nam bán cầu, giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương
• Là lục địa phẳng và khô nhất trong các lục địa có người ở
• Phần lớn diện tích là vùng nội địa khô cằn, thưa dân tới mức gần như không có người
• Dải đất ven biển phía đông và đông nam là nơi tập trung hầu hết dân cư
• Có dãy núi chạy dọc bờ đông, ngăn hơi ẩm từ biển vào sâu trong lục địa

🔴 Điểm cần nắm ngay: phần lớn nước Úc không có người ở. Khi nói tới đời sống, việc làm hay định cư tại Úc, thực tế là nói tới một dải hẹp ven biển — nơi tập trung gần như toàn bộ dân số và hoạt động kinh tế.

Dân số và phân bố

• Dân số thuộc nhóm thưa nhất thế giới tính trên diện tích
• Phần lớn dân sống tại vài đô thị lớn ven biển, không phân tán đều
• Tỷ lệ người sinh ra ở nước ngoài rất cao, thuộc nhóm cao nhất trong các nước phát triển
• Dân số tăng chủ yếu nhờ nhập cư chứ không nhờ tỷ suất sinh
• Có cộng đồng thổ dân bản địa với lịch sử cư trú dài bậc nhất thế giới

Đặc điểm thứ ba và thứ tư có ý nghĩa trực tiếp với người Việt: Úc là xã hội đa văn hoá được xây trên nền nhập cư, và nhập cư là nhu cầu cơ cấu chứ không phải chính sách nhất thời. Đây là lý do hệ thống di trú Úc chi tiết, minh bạch và có nhiều diện.

Thể chế và tổ chức nhà nước

• Nhà nước liên bang gồm sáu bang và hai vùng lãnh thổ chính
• Quân chủ lập hiến theo mô hình nghị viện kiểu Anh
• Thủ đô là Canberra — không phải Sydney hay Melbourne, đây là chi tiết hay bị nhầm
• Mỗi bang có chính quyền, luật riêng và hệ thống giáo dục, y tế riêng
• Chính quyền liên bang quản lý di trú, quốc phòng, thuế liên bang

Việc mỗi bang có luật riêng ảnh hưởng thực tế tới người mới sang: bằng lái xe, chương trình học phổ thông, một số loại giấy phép nghề đều khác nhau giữa các bang. Riêng di trú thì thống nhất trên toàn liên bang, nhưng có các diện do bang bảo lãnh với điều kiện riêng.

Kinh tế

• Là nền kinh tế phát triển, thu nhập bình quân thuộc nhóm cao
• Mạnh về khai khoáng và tài nguyên — than, quặng sắt, khí đốt, vàng
• Nông nghiệp quy mô lớn — lúa mì, thịt bò, len, rượu vang
• Dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất — tài chính, giáo dục, y tế, du lịch
• Giáo dục quốc tế là ngành xuất khẩu lớn, đón sinh viên từ khắp thế giới

Điểm cuối rất đáng chú ý với người Việt: du học sinh không phải khách phụ mà là một ngành kinh tế thật của Úc. Điều này giải thích vì sao hệ thống tuyển sinh, hỗ trợ sinh viên quốc tế và các con đường từ du học sang ở lại đều được xây dựng bài bản.

Khí hậu — ngược mùa với Việt Nam

• Nằm ở Nam bán cầu nên mùa ngược hoàn toàn: tháng mười hai là mùa hè, tháng bảy là mùa đông
• Miền bắc có khí hậu nhiệt đới, chia mùa khô và mùa mưa
• Miền nam có khí hậu ôn hoà, bốn mùa rõ hơn
• Nội địa khô nóng ban ngày, lạnh ban đêm
• Có nguy cơ cháy rừng vào mùa hè khô hạn

Việc ngược mùa ảnh hưởng thực tế tới người đi học và đi làm: năm học tại Úc bắt đầu vào khoảng đầu năm dương lịch, và kỳ nghỉ dài rơi vào cuối năm — khác hẳn lịch của Việt Nam và các nước Bắc bán cầu.

Những con số đáng nhớ trước khi tìm hiểu sâu

• Một quốc gia chiếm trọn một lục địa, lớn thứ sáu thế giới
• Sáu bang và hai vùng lãnh thổ, mỗi nơi có luật riêng
• Thủ đô Canberra, còn Sydney và Melbourne là hai đô thị lớn nhất
• Mùa ngược Việt Nam, năm học bắt đầu đầu năm dương lịch
• Nhập cư là động lực tăng dân số chính

Số liệu về dân số, kinh tế và chính sách được cập nhật định kỳ. Trước khi dựa vào con số nào để ra quyết định, hãy đối chiếu với Cục Thống kê Úc và Bộ Nội vụ Úc.