Thuê nhà tại Úc: quy trình, hồ sơ và quyền của người thuê

Thuê nhà là việc khó nhất với người mới sang Úc — không phải vì thiếu nhà mà vì thị trường ở các đô thị lớn cạnh tranh gay gắt và hồ sơ xin thuê đòi hỏi đúng những thứ người mới chưa có.

Các hình thức chỗ ở

• Ký túc xá sinh viên — thủ tục đơn giản, có sẵn đồ, phù hợp năm đầu; đắt hơn thuê ngoài nhưng tiện
• Nhà chia sẻ — thuê một phòng, dùng chung bếp và phòng tắm; thủ tục nhẹ, ít khoản trả trước
• Thuê nguyên căn — riêng tư nhất, thủ tục đầy đủ và nhiều khoản trả một lần
• Ở nhà người bản xứ — thường có bữa ăn, tốt cho việc luyện tiếng, phù hợp học sinh nhỏ tuổi

Với người mới sang, nhà chia sẻ là lựa chọn thực tế nhất trong vài tháng đầu: vào được ngay, không cần hồ sơ dày, và là cách nhanh để biết khu vực nào hợp với mình.

Hồ sơ xin thuê

Khi thuê nguyên căn, người thuê nộp đơn cạnh tranh với nhiều người khác. Hồ sơ thường cần:

• Giấy tờ tuỳ thân — hộ chiếu, thẻ cư trú, bằng lái
• Chứng minh thu nhập — hợp đồng lao động, phiếu lương, sao kê
• Lịch sử thuê nhà — thư tham chiếu từ chủ nhà hoặc công ty quản lý trước
• Người tham chiếu — chủ sử dụng lao động, người quen tại Úc
• Thư giới thiệu của trường với du học sinh

🔴 Người mới sang thiếu đúng hai thứ quan trọng nhất: lịch sử thuê nhà tại Úc và người tham chiếu địa phương. Cách bù đắp: nộp thêm sao kê tài khoản cho thấy đủ tiền, đề nghị trả trước nhiều tháng, hoặc nhờ người quen tại Úc đứng ra bảo lãnh.

Các khoản trả khi dọn vào

• Tiền đặt cọc — thường tương đương vài tuần tiền thuê
• Tiền thuê trả trước — thường vài tuần đầu
• Đặt cọc điện, nước, gas, internet tuỳ nhà cung cấp
• Đồ đạc nếu nhà trống

Điểm khác biệt quan trọng so với nhiều nước: tiền đặt cọc không đưa cho chủ nhà mà nộp vào một cơ quan quản lý độc lập của bang. Khi trả nhà, việc hoàn tiền do cơ quan này xử lý, và có cơ chế giải quyết tranh chấp nếu hai bên không thống nhất.

Quyền của người thuê

Luật của từng bang bảo vệ người thuê khá chặt chẽ:

• Chủ nhà phải báo trước mới được vào nhà, trừ trường hợp khẩn cấp
• Tăng giá thuê có giới hạn về tần suất và phải báo trước theo quy định
• Chủ nhà có nghĩa vụ sửa chữa những hỏng hóc ảnh hưởng tới sinh hoạt
• Chấm dứt hợp đồng phải theo đúng lý do và thời hạn báo trước
• Có cơ quan tài phán riêng giải quyết tranh chấp thuê nhà, thủ tục đơn giản và chi phí thấp

Những quyền này áp dụng cho cả người nước ngoài và người giữ visa tạm. Nhiều người mới sang không biết và chấp nhận những điều lẽ ra không phải chịu.

Kiểm tra tình trạng nhà — bước quan trọng nhất

• Khi nhận nhà, hai bên cùng lập biên bản ghi tình trạng từng phòng
• Người thuê nên chụp ảnh kỹ mọi vết bẩn, vết xước, hỏng hóc và ghi vào biên bản
• Nộp lại biên bản đúng thời hạn quy định
• Khi trả nhà, biên bản này là căn cứ để xác định hư hỏng do ai gây ra

Đây là việc tốn một buổi nhưng quyết định phần lớn tiền cọc có lấy lại được hay không. Người bỏ qua bước này thường mất tiền vì những hư hỏng đã có sẵn từ trước.

Khi trả nhà

• Báo trước đúng thời hạn ghi trong hợp đồng
• Dọn sạch — nhiều hợp đồng yêu cầu giặt thảm và vệ sinh chuyên nghiệp
• Cùng kiểm tra lại với chủ nhà hoặc công ty quản lý
• Hao mòn tự nhiên không phải trách nhiệm người thuê — nếu bị trừ thì có quyền phản đối
• Nếu không thống nhất, đưa ra cơ quan tài phán — thủ tục đơn giản và người thuê thường được hỗ trợ

Những điều nên kiểm trước khi ký

• Khoảng cách tới ga hoặc bến xe, tính bằng thời gian đi bộ thật
• Ánh sáng và hướng nhà — nhà hướng nam ở Úc ít nắng hơn
• Sưởi và làm mát — nhà cũ ở Úc thường cách nhiệt kém, hoá đơn điện có thể rất cao
• Tiếng ồn — đường lớn, đường tàu, quán xá gần đó
• Ai trả tiền nước và phí nào — ghi rõ trong hợp đồng

Mục thứ ba đáng lưu ý riêng: nhiều nhà ở Úc cách nhiệt kém, nên rất lạnh vào mùa đông và nóng vào mùa hè. Hoá đơn điện có thể chênh lệch rất lớn giữa hai căn nhà cùng giá thuê.

Quy định về thuê nhà, tiền đặt cọc và quyền của người thuê khác nhau theo bang. Khi có vướng mắc, hãy liên hệ cơ quan bảo vệ người thuê nhà của bang — nhiều nơi có dịch vụ tư vấn miễn phí và hỗ trợ đa ngôn ngữ.