Một điều người Việt mới tìm hiểu hay bất ngờ: ở Úc, thợ lành nghề được trọng vọng và thu nhập không thua nhiều nghề văn phòng. Thợ điện, thợ ống nước, thợ hàn đều là nghề có vị thế xã hội tốt và nhu cầu ổn định.
Vì sao nhóm nghề này thiếu người
- Dân số tăng nhờ nhập cư kéo theo nhu cầu nhà ở và hạ tầng
- Các dự án hạ tầng lớn chạy liên tục ở các bang
- Thế hệ thợ lành nghề đang già đi mà lớp kế cận chưa đủ
- Nhiều người trẻ Úc chọn học đại học thay vì học nghề
- Nhu cầu bảo trì và sửa chữa luôn tồn tại, không phụ thuộc chu kỳ xây mới
Các nghề thường thiếu nhất
- Thợ điện — nhu cầu cao ở mọi bang, và tăng thêm nhờ các dự án năng lượng tái tạo
- Thợ ống nước
- Thợ mộc và thợ khung
- Thợ hàn và thợ kim loại tấm
- Thợ máy — ô tô, máy công trình, máy nông nghiệp
- Thợ điều hoà và làm lạnh
- Thợ xây, thợ ốp lát, thợ sơn
- Kỹ sư dân dụng, kỹ sư kết cấu, kỹ sư điện
Nghề thợ điện đáng chú ý riêng: các dự án năng lượng tái tạo đang tạo thêm nhu cầu lớn, và nhiều chương trình đào tạo được hỗ trợ chi phí.
Giấy phép: điều bắt buộc phải biết
🔴 Đây là rào cản lớn nhất và hay bị bỏ qua nhất: gần như mọi nghề trong nhóm này đều cần giấy phép hành nghề, và giấy phép cấp theo bang.
- Làm nghề không có giấy phép là vi phạm pháp luật, không phải chỉ là thiếu giấy tờ
- Giấy phép của bang này không tự động dùng được ở bang khác, dù có cơ chế công nhận lẫn nhau ở một số trường hợp
- Điều kiện cấp phép thường gồm bằng nghề, số giờ thực hành và thi sát hạch
- Một số nghề yêu cầu thêm bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp
- Có nghề phân cấp giấy phép theo phạm vi công việc được phép làm
Hệ quả: có visa và có tay nghề vẫn chưa đủ để đi làm. Việc tra điều kiện cấp phép của bang mình định tới phải làm trước khi lên kế hoạch, không phải sau khi đã sang.
Công nhận tay nghề nước ngoài
- Có cơ quan chuyên đánh giá tay nghề thực hành cho nhóm nghề kỹ thuật
- Quy trình thường gồm xét hồ sơ và kiểm tra tay nghề thực tế
- Có thể phải làm bài kiểm tra kỹ năng tại chỗ, không chỉ nộp giấy tờ
- Kết quả dùng cho cả hồ sơ di trú lẫn hồ sơ xin giấy phép
- Một số nghề yêu cầu học bổ sung tại Úc để lấp khoảng cách chuẩn
Hệ thống học nghề tại Úc
- Vừa học vừa làm có trả lương — học viên làm cho một doanh nghiệp và học lý thuyết song song
- Kéo dài vài năm tuỳ nghề
- Kết thúc bằng bằng nghề được công nhận toàn quốc
- Đây là con đường chuẩn mà người Úc đi vào các nghề này
- Người nước ngoài khó tiếp cận trực tiếp vì thường yêu cầu tình trạng cư trú nhất định
Với người Việt, lộ trình khả thi hơn thường là: học chương trình nghề tại một cơ sở đào tạo ở Úc bằng visa du học, rồi chuyển tiếp sang visa làm việc sau tốt nghiệp.
Chứng chỉ an toàn bắt buộc
- Chứng chỉ an toàn công trường — bắt buộc với mọi người vào công trường xây dựng
- Khoá học ngắn, cấp thẻ có giá trị để xuất trình
- Một số công việc cần thêm chứng chỉ vận hành thiết bị cụ thể
- Quy định an toàn lao động rất nghiêm, vi phạm bị xử lý nặng
Về an toàn lao động: người lao động có quyền từ chối làm việc trong điều kiện không an toàn, và quyền này áp dụng cho cả người giữ visa tạm. Có cơ quan chuyên trách tiếp nhận phản ánh.
Lộ trình gợi ý
- Đã có tay nghề tại Việt Nam — làm đánh giá tay nghề trước, rồi tra điều kiện cấp phép của bang định tới
- Chưa có nghề — học chương trình nghề tại Úc, chọn nghề nằm trong danh mục
- Là kỹ sư — làm đánh giá với tổ chức nghề nghiệp của kỹ sư, và kiểm yêu cầu đăng ký của bang
- Muốn đi nhanh — cân nhắc vùng regional, nơi thiếu người nhất và dễ được bảo lãnh nhất
Điều kiện cấp phép, danh mục nghề và quy trình công nhận tay nghề khác nhau theo bang và được điều chỉnh theo thời kỳ. Trước khi lên kế hoạch, hãy đối chiếu với cơ quan cấp phép của bang và cơ quan đánh giá tay nghề tương ứng.
Có tay nghề là làm được ngay không?
Không. Gần như mọi nghề xây dựng và kỹ thuật đều cần giấy phép hành nghề, cấp theo bang, và làm nghề không có giấy phép là vi phạm pháp luật chứ không chỉ thiếu giấy tờ.
Giấy phép ở bang này dùng ở bang khác được không?
Không tự động, dù có cơ chế công nhận lẫn nhau trong một số trường hợp. Chuyển bang thì phải làm thủ tục, nên cần tra trước điều kiện của bang mình định tới.
Đánh giá tay nghề nghề kỹ thuật gồm gì?
Thường gồm xét hồ sơ và kiểm tra tay nghề thực tế, có thể phải làm bài kiểm tra kỹ năng tại chỗ chứ không chỉ nộp giấy tờ. Kết quả dùng cho cả hồ sơ di trú lẫn hồ sơ xin giấy phép.
Điều kiện làm việc không an toàn thì sao?
Người lao động có quyền từ chối làm việc trong điều kiện không an toàn, và quyền này áp dụng cho cả người giữ visa tạm. Có cơ quan chuyên trách tiếp nhận phản ánh.
