Cộng đồng người Việt tại Úc: lịch sử, nơi tập trung và đời sống

Cộng đồng người Việt tại Úc thuộc nhóm lớn và lâu đời nhất trong các cộng đồng gốc Á ở nước này. Điều đó tạo ra lợi thế thực tế cho người mới sang: có sẵn mạng lưới, dịch vụ tiếng Việt và người đi trước để hỏi.

Lịch sử hình thành

• Cộng đồng bắt đầu hình thành đông đảo từ cuối những năm bảy mươi
• Thời điểm ấy trùng với giai đoạn Úc chuyển từ chính sách hạn chế nhập cư theo chủng tộc sang chính sách đa văn hoá
• Các thập niên sau có thêm các đợt đoàn tụ gia đình
• Gần đây là làn sóng du học sinh và lao động tay nghề — nhóm có hồ sơ rất khác các thế hệ trước
• Nay cộng đồng đã tới thế hệ thứ hai và thứ ba

Việc có nhiều thế hệ với hoàn cảnh khác nhau tạo nên một cộng đồng đa dạng: trải nghiệm của một du học sinh mới sang và của một người sinh ra tại Úc là hai câu chuyện hoàn toàn khác.

Những nơi tập trung

Khu vực Sydney

• Vùng ngoại ô phía tây là nơi tập trung đông nhất
• Có khu phố với biển hiệu tiếng Việt, chợ, hàng ăn, dịch vụ pháp lý và y tế nói tiếng Việt
• Nhiều ngôi chùa và nhà thờ có cộng đoàn người Việt

Khu vực Melbourne

• Vùng phía tây và một số khu nội đô có mật độ người Việt cao
• Các khu chợ và phố ăn uống người Việt rất sầm uất
• Có trường dạy tiếng Việt cuối tuần do cộng đồng tổ chức

Các thành phố khác

• Brisbane, Adelaide, Perth đều có cộng đồng và khu dịch vụ riêng
• Quy mô nhỏ hơn nhưng vẫn đủ chợ, quán ăn và hội đoàn

Tiếng Việt nằm trong nhóm ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất tại gia đình ở Úc — một chỉ dấu cho thấy quy mô thật của cộng đồng.

Đời sống cộng đồng

• Hội đoàn theo bang và theo tỉnh quê quán
• Nhóm trên mạng xã hội — kênh trao đổi thông tin nhanh nhất về nhà, việc, thủ tục
• Chùa và nhà thờ có cộng đoàn người Việt — nơi sinh hoạt tinh thần và tụ họp dịp lễ
• Báo, đài tiếng Việt, gồm cả các chương trình phát thanh đa văn hoá của nhà nước
• Tết cộng đồng — sự kiện lớn nhất trong năm, tổ chức ở nhiều thành phố

🔴 Về các nhóm trên mạng: đây là nguồn thông tin nhanh nhưng cần chọn lọc. Kinh nghiệm cá nhân của một người không phải lúc nào cũng đúng với trường hợp khác, và thông tin về thủ tục di trú thay đổi liên tục. Luôn kiểm lại với nguồn chính thức trước khi hành động theo.

Thế hệ thứ hai

• Có mặt trong mọi lĩnh vực: y tế, luật, kinh doanh, nghệ thuật, truyền thông, chính trị
• Phần lớn song ngữ ở mức độ khác nhau, nhiều người hiểu tiếng Việt hơn là nói được
• Bản sắc thường là kết hợp chứ không phải lựa chọn một bên
• Nhiều người giữ liên hệ với Việt Nam qua công việc hoặc gia đình

Giữ tiếng Việt cho con

Đây là mối quan tâm chung của gần như mọi gia đình Việt tại Úc, và thực tế là:

• Trẻ hoà nhập rất nhanh và cũng quên tiếng Việt rất nhanh nếu gia đình không chủ động
• Trường dạy tiếng Việt cuối tuần có ở nhiều khu vực, do cộng đồng tổ chức
• Một số bang đưa tiếng Việt vào hệ thống môn ngoại ngữ có thể thi lấy điểm cuối cấp
• Nói tiếng Việt trong nhà là cách hiệu quả nhất và không tốn gì
• Về Việt Nam thăm họ hàng tạo động lực học thật cho trẻ

Điểm thứ ba có giá trị thực tế chứ không chỉ tình cảm: ở nơi tiếng Việt là môn thi chính thức, giữ tiếng mẹ đẻ giúp con có lợi thế trong kỳ thi cuối cấp. Đây là việc nên tính từ khi con còn nhỏ.

Lời khuyên cho người mới sang

• Tận dụng cộng đồng trong giai đoạn đầu — tìm nhà, tìm việc, hỏi thủ tục
• Nhưng đừng chỉ sống trong đó — ở hoàn toàn trong cộng đồng đồng hương làm chậm hẳn việc học tiếng và hoà nhập
• Tìm một người đi trước đáng tin ở cùng khu vực để hỏi khi cần
• Kiểm mọi thông tin về thủ tục với nguồn chính thức
• Tham gia cả hoạt động của cộng đồng lẫn hoạt động địa phương

Cân bằng giữa hai vế này là điều quyết định: cộng đồng là điểm tựa để bắt đầu, không phải nơi ở lại mãi. Người hoà nhập tốt nhất thường là người giữ được cả hai — gốc rễ và mạng lưới địa phương.

Số liệu về cộng đồng, chương trình dạy tiếng Việt và các hội đoàn thay đổi theo thời gian. Để tìm thông tin cập nhật, hãy liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam tại Úc hoặc hội đoàn người Việt tại bang mình ở.