Hệ thống y tế Úc được đánh giá cao, nhưng nó vận hành theo một mô hình khác hẳn thói quen của người Việt: thay vì tới thẳng bệnh viện, mọi thứ bắt đầu từ bác sĩ gia đình. Hiểu mô hình này và biết mình thuộc nhóm được hưởng gì là hai việc phải làm ngay.
Ai được hưởng y tế công
- Công dân và thường trú nhân — được hưởng đầy đủ
- Một số diện visa tạm dài hạn — tuỳ loại visa, cần kiểm cụ thể
- Công dân một số nước có thoả thuận y tế với Úc — được hưởng một phần khi ở tạm thời; Việt Nam không nằm trong nhóm này
- Du học sinh — không được hưởng y tế công, phải mua bảo hiểm y tế bắt buộc cho sinh viên quốc tế
- Người giữ visa làm việc tạm — phần lớn phải mua bảo hiểm riêng
🔴 Đây là điều phải nắm rõ trước khi cần tới: không phải ai ở Úc cũng được y tế công chi trả. Chi phí y tế cho người không có bảo hiểm ở Úc rất cao, và một lần nhập viện có thể thành khoản nợ lớn.
Bác sĩ gia đình — cửa vào của cả hệ thống
- Là nơi đến đầu tiên cho mọi vấn đề sức khoẻ không khẩn cấp
- Khám tổng quát, kê đơn, tiêm chủng, khám sàng lọc
- Viết giấy giới thiệu khi cần khám chuyên khoa hoặc làm xét nghiệm
- Theo dõi hồ sơ sức khoẻ lâu dài của bệnh nhân
Điểm quan trọng: không có giấy giới thiệu thì không khám được chuyên khoa theo diện được chi trả. Tới thẳng bác sĩ chuyên khoa mà không qua bác sĩ gia đình sẽ phải tự trả toàn bộ.
Chi phí khám bác sĩ gia đình
- Một số phòng khám thu trực tiếp từ quỹ y tế công — bệnh nhân không phải trả gì
- Nhiều nơi thu một phần chênh lệch — bệnh nhân trả trước rồi được hoàn lại một phần
- Nên hỏi rõ cách tính phí khi đặt lịch
- Khám ngoài giờ và ngày nghỉ thường có mức phí khác
Lời khuyên thực tế: tìm và đăng ký một phòng khám gần nhà khi còn khoẻ. Nhiều phòng khám tốt kín lịch và chỉ nhận bệnh nhân mới theo đợt; đi tìm lúc đang ốm là tình huống nên tránh.
Bảo hiểm y tế cho du học sinh
- Bắt buộc và phải mua đủ cho toàn bộ thời gian visa
- Chi trả phần lớn chi phí khám bác sĩ gia đình, nằm viện và một số dịch vụ
- Không chi trả nha khoa, mắt kính và một số dịch vụ khác ở gói cơ bản
- Có thời gian chờ với một số loại điều trị
- Người đi kèm cũng phải có bảo hiểm
Cần đọc kỹ điều khoản: gói cơ bản không bao gồm mọi thứ, và các khoản như nha khoa, vật lý trị liệu, mắt kính thường phải mua thêm hoặc tự trả.
Bảo hiểm tư nhân
- Mua thêm ngoài y tế công, dành cho người muốn rút ngắn thời gian chờ ở các ca không khẩn cấp
- Chia thành phần nằm viện và phần dịch vụ ngoại trú như nha khoa, mắt kính, vật lý trị liệu
- Có chính sách thuế khuyến khích người thu nhập cao mua bảo hiểm tư nhân
- Cũng có thời gian chờ với nhiều loại dịch vụ
Với gia đình có con nhỏ, phần nha khoa thường là lý do chính để mua thêm, vì đây là khoản không được y tế công chi trả cho người lớn.
Thuốc men
- Thuốc kê đơn lấy ở hiệu thuốc, không lấy tại phòng khám
- Có chương trình trợ giá thuốc cho người đủ điều kiện
- Thuốc không kê đơn — cảm, đau đầu, dị ứng — bán rộng rãi tại hiệu thuốc và siêu thị
- Dược sĩ tư vấn tại chỗ, có thể hỏi trước khi mua
- Một số thuốc thông thường ở Việt Nam cần kê đơn tại Úc — kháng sinh là ví dụ rõ nhất
Mục cuối gây bất ngờ với nhiều người Việt: không mua được kháng sinh nếu không có đơn, và việc mang kháng sinh từ Việt Nam sang cũng có quy định về số lượng và khai báo.
Cấp cứu và ngoài giờ
- Có số điện thoại cấp cứu chung cho cứu thương, cứu hoả và cảnh sát
- Dịch vụ xe cứu thương có thể thu phí tuỳ bang và tuỳ tình trạng bảo hiểm — khoản này khá lớn
- Có đường dây tư vấn y tế giúp xác định có cần đi cấp cứu không
- Phòng khám ngoài giờ và dịch vụ bác sĩ tới nhà ban đêm ở nhiều khu vực
- Khoa cấp cứu bệnh viện xử lý theo mức độ khẩn, ca nhẹ có thể chờ rất lâu
Về xe cứu thương: ở một số bang đây là khoản thu phí đáng kể nếu không có bảo hiểm phù hợp. Nên kiểm quy định của bang mình ở và cân nhắc gói bảo hiểm có bao phần này.
Điều kiện hưởng y tế công, mức chi trả và quy định về dịch vụ cấp cứu khác nhau theo bang và được điều chỉnh theo thời kỳ. Trước khi cần tới, hãy kiểm với cơ quan quản lý y tế của Úc và nhà cung cấp bảo hiểm của mình.
Du học sinh có được y tế công không?
Không. Du học sinh phải mua bảo hiểm y tế bắt buộc dành cho sinh viên quốc tế, đủ cho toàn bộ thời gian visa. Công dân Việt Nam cũng không thuộc nhóm nước có thoả thuận y tế với Úc.
Muốn khám chuyên khoa thì làm sao?
Phải qua bác sĩ gia đình để lấy giấy giới thiệu. Tới thẳng bác sĩ chuyên khoa mà không có giấy giới thiệu thì phải tự trả toàn bộ chi phí.
Mua kháng sinh ở Úc thế nào?
Phải có đơn của bác sĩ. Đây là điều gây bất ngờ với nhiều người Việt vì kháng sinh ở Việt Nam mua tự do, và việc mang thuốc từ Việt Nam sang cũng có quy định về số lượng và khai báo.
Gọi xe cứu thương có mất tiền không?
Tuỳ bang và tuỳ tình trạng bảo hiểm — ở một số bang đây là khoản thu phí đáng kể. Nên kiểm quy định của bang mình ở và cân nhắc gói bảo hiểm có bao phần này.
