Quốc tịch Úc: điều kiện, bài kiểm tra và lễ tuyên thệ

Nhập quốc tịch là bước cuối của hành trình định cư tại Úc. Khác với một số nước, điều kiện được công bố rõ ràng và có thể tự kiểm, nên người đi đúng lộ trình biết trước khá chính xác khi nào mình đủ điều kiện.

Ba nhóm điều kiện

Một — điều kiện cư trú

• Phải cư trú hợp pháp tại Úc đủ số năm quy định
• Trong đó có một khoảng bắt buộc phải là thường trú nhân
• Có giới hạn tổng số ngày vắng mặt khỏi Úc trong toàn bộ thời gian tính
• Có giới hạn riêng cho khoảng thời gian ngay trước khi nộp

🔴 Đây là nhóm điều kiện nhiều người vấp nhất. Về Việt Nam dài ngày nhiều lần có thể làm lùi mốc đủ điều kiện mà bản thân người nộp không nhận ra. Nên ghi lại lịch sử xuất nhập cảnh ngay từ ngày đầu, thay vì dựng lại về sau.

Hai — tư cách

• Lý lịch tư pháp sạch — án tích có thể ảnh hưởng hoặc chặn hồ sơ
• Không có vi phạm nghiêm trọng về di trú trong quá khứ
• Không có nợ chưa giải quyết với chính phủ Úc
• Thể hiện ý định sống tại Úc hoặc giữ quan hệ gắn bó với Úc

Ba — hiểu biết và ngôn ngữ

• Phải qua bài kiểm tra công dân với người trong độ tuổi quy định
• Bài kiểm tra làm bằng tiếng Anh, nên cũng là một phép kiểm tra ngôn ngữ
• Có miễn trừ cho một số nhóm theo độ tuổi hoặc tình trạng sức khoẻ

Bài kiểm tra công dân gồm gì

• Lịch sử nước Úc — các mốc chính, thổ dân bản địa, quá trình hình thành liên bang
• Thể chế và chính quyền — cách nhà nước vận hành, vai trò các cấp
• Biểu tượng quốc gia — quốc kỳ, quốc ca, các ngày lễ
• Quyền và nghĩa vụ công dân — gồm cả nghĩa vụ bỏ phiếu
• Các giá trị chung của nước Úc — phần bắt buộc phải trả lời đúng hoàn toàn

Có tài liệu ôn tập chính thức do cơ quan di trú phát hành, miễn phí và bao trọn nội dung thi. Phần về các giá trị chung đáng chú ý vì yêu cầu trả lời đúng tuyệt đối — nên ôn kỹ riêng phần này.

Hai quốc tịch

• Luật Úc cho phép công dân giữ thêm quốc tịch khác
• Người nhập tịch Úc không bị phía Úc yêu cầu từ bỏ quốc tịch gốc
• Tuy nhiên luật của nước gốc mới là bên quyết định việc người đó có giữ được quốc tịch cũ không
• Người Việt cần kiểm tra quy định phía Việt Nam về vấn đề này

Đây là khác biệt quan trọng so với một số nước không công nhận song tịch. Nhưng cần nói rõ: việc Úc cho phép không có nghĩa là mọi trường hợp đều giữ được hai quốc tịch — điều đó còn phụ thuộc quy định của nước còn lại.

Lễ tuyên thệ

• Được duyệt hồ sơ chưa phải là công dân — phải dự lễ mới chính thức
• Lễ do chính quyền địa phương tổ chức, theo lịch định kỳ
• Người nhập tịch đọc lời cam kết trung thành với nước Úc và người dân Úc
• Nhận giấy chứng nhận quốc tịch tại buổi lễ
• Sau đó mới làm hộ chiếu Úc và đăng ký bầu cử

Thời gian chờ từ lúc duyệt tới lúc có lễ khác nhau theo địa phương. Người có kế hoạch đi nước ngoài nên tính tới khoảng chờ này, vì chưa dự lễ thì vẫn đi bằng hộ chiếu cũ và visa thường trú.

Sau khi thành công dân

• Có hộ chiếu Úc và quyền ra vào không giới hạn
• Bỏ phiếu là nghĩa vụ, không đi bầu có thể bị phạt
• Làm được các công việc yêu cầu quốc tịch
• Con sinh ra sau đó có quốc tịch Úc theo quy định
• Được đăng ký quốc tịch cho con sinh ở nước ngoài theo thủ tục riêng

Điều kiện cư trú, nội dung bài kiểm tra và thủ tục nhập tịch được điều chỉnh theo thời kỳ. Trước khi nộp hồ sơ, hãy đối chiếu với Bộ Nội vụ Úc và kiểm tra thêm quy định phía Việt Nam về quốc tịch.

Trẻ em và quốc tịch

Quy định về quốc tịch cho trẻ là phần hay bị hiểu nhầm nhất, nên cần nói rõ:

• Sinh tại Úc không tự động có quốc tịch Úc — điều này phụ thuộc tình trạng cư trú của cha mẹ tại thời điểm sinh
• Trẻ sinh tại Úc có cha hoặc mẹ là công dân hoặc thường trú nhân thì có quốc tịch theo quy định
• Trẻ sinh tại Úc mà cha mẹ đều là người tạm trú có thể đủ điều kiện sau khi sống tại Úc đủ số năm quy định
• Trẻ sinh ở nước ngoài có cha hoặc mẹ là công dân Úc có thể đăng ký quốc tịch theo dòng dõi
• Con nuôi hợp pháp có quy định riêng

Với gia đình Việt sang Úc bằng visa tạm, đây là điều cần nắm để không kỳ vọng sai: con sinh tại Úc trong giai đoạn cha mẹ còn tạm trú không mặc nhiên là công dân Úc, và trẻ vẫn cần được đưa vào hồ sơ visa của gia đình như một thành viên phụ thuộc.