Với gia đình có con nhỏ, việc học của con là mối quan tâm lớn nhất khi sang Úc. Hệ thống giáo dục ở đây được đánh giá tốt, nhưng có một điểm về chi phí mà nhiều gia đình tính thiếu: không phải con ai cũng được học trường công miễn phí.
Cấu trúc hệ thống
- Mầm non và nhà trẻ — không bắt buộc, có hỗ trợ chi phí theo điều kiện
- Năm dự bị trước tiểu học — tên gọi khác nhau theo bang
- Tiểu học — nhiều năm, tuỳ bang
- Trung học — kết thúc bằng chứng chỉ tốt nghiệp do bang cấp
- Giáo dục bắt buộc tới một độ tuổi nhất định theo quy định từng bang
🔴 Điểm quan trọng: mỗi bang có chương trình và kỳ thi cuối cấp riêng. Chuyển bang giữa chừng, nhất là ở năm cuối trung học, có thể gây khó khăn thật cho học sinh.
Trường công, trường tư và trường tôn giáo
- Trường công — do bang quản lý, nhận học sinh theo khu vực cư trú
- Trường tôn giáo — chiếm tỷ lệ đáng kể, học phí ở mức trung bình
- Trường tư độc lập — học phí cao, quy mô lớp nhỏ, nhiều hoạt động ngoại khoá
- Trường chọn lọc — một số bang có trường công tuyển sinh theo kỳ thi đầu vào
Nhóm cuối đáng chú ý với gia đình có con học khá: trường công chọn lọc có chất lượng cao mà không phải trả học phí trường tư, nhưng cạnh tranh đầu vào rất gắt và phải chuẩn bị từ sớm.
Học phí — chỗ hay tính thiếu
- Công dân và thường trú nhân — trường công miễn phí hoặc chỉ đóng khoản đóng góp nhỏ
- Con của người giữ visa tạm — nhiều bang thu học phí học sinh quốc tế, khoản này đáng kể
- Mức thu và các trường hợp miễn giảm khác nhau rất nhiều theo bang
- Con của du học sinh có quy định riêng, cũng tuỳ bang
- Ngoài học phí còn đồng phục, sách vở, chuyến đi thực tế, hoạt động ngoại khoá
Đây là khoản phải kiểm rõ trước khi chọn bang: chênh lệch chính sách giữa các bang có thể lên tới một khoản rất lớn qua nhiều năm học của con. Nhiều gia đình chỉ so chi phí nhà ở mà quên mục này.
Chọn trường
- Trường công nhận theo khu vực cư trú — nên tra ranh giới tuyển sinh trước khi thuê nhà
- Có trang thông tin chính thức cho tra cứu và so sánh các trường
- Nên xem kết quả học tập, quy mô, thành phần học sinh và các chương trình hỗ trợ
- Đi thăm trường và nói chuyện với ban giám hiệu trước khi quyết
- Hỏi về chương trình hỗ trợ học sinh mới tới từ nước ngoài
Mục đầu tiên có ý nghĩa thực tế lớn: ở Úc, chọn nhà cũng là chọn trường. Ranh giới tuyển sinh của trường tốt thường làm giá thuê và giá nhà trong khu vực đó cao hơn hẳn.
Hỗ trợ cho học sinh chưa biết tiếng Anh
- Nhiều bang có chương trình tiếng Anh chuyên biệt cho học sinh mới tới
- Có nơi tổ chức trung tâm riêng, học sinh học một thời gian rồi chuyển vào trường thường
- Có nơi hỗ trợ ngay trong trường bằng giáo viên chuyên trách
- Trẻ nhỏ thường bắt kịp rất nhanh, trong vòng một tới hai năm
- Học sinh lớn tuổi hơn cần nhiều thời gian hơn, nhất là với tiếng Anh học thuật
Điều đáng yên tâm với phụ huynh: trường học Úc quen với học sinh từ khắp thế giới, và có quy trình sẵn cho việc tiếp nhận. Điều cần làm là hỏi rõ trường có chương trình gì thay vì tự lo.
Khác biệt so với trường Việt Nam
- Ít bài tập về nhà hơn ở bậc tiểu học
- Chú trọng thảo luận, dự án nhóm và thuyết trình hơn là học thuộc
- Không xếp hạng học sinh trong lớp
- Phụ huynh được khuyến khích tham gia — hoạt động tình nguyện, hội phụ huynh
- Thể thao và hoạt động ngoài trời chiếm phần đáng kể trong tuần
- Chính sách chống bắt nạt được thực hiện nghiêm, có quy trình xử lý rõ
Với phụ huynh Việt quen theo sát điểm số, sự khác biệt này có thể gây lo lắng ban đầu. Cách xử lý là giữ liên lạc với giáo viên chủ nhiệm — trường Úc rất cởi mở với việc phụ huynh đặt lịch trao đổi.
Giữ tiếng Việt cho con
- Trẻ quên tiếng Việt rất nhanh nếu gia đình không chủ động
- Trường tiếng Việt cuối tuần do cộng đồng tổ chức, có ở nhiều khu vực
- Một số bang có tiếng Việt là môn ngoại ngữ có thể thi lấy điểm cuối cấp
- Nói tiếng Việt trong nhà là cách hiệu quả nhất và không tốn gì
- Về Việt Nam thăm họ hàng tạo động lực học thật
Điểm thứ ba có giá trị thực tế: ở nơi tiếng Việt là môn thi chính thức, giữ tiếng mẹ đẻ giúp con có lợi thế trong kỳ thi cuối cấp — nên đây là việc đáng tính từ khi con còn nhỏ.
Chính sách học phí, chương trình hỗ trợ và ranh giới tuyển sinh khác nhau theo bang và được điều chỉnh theo từng năm. Trước khi chọn nơi ở, hãy đối chiếu với sở giáo dục của bang nơi định cư trú.
Con của người giữ visa tạm có phải đóng học phí không?
Ở nhiều bang là có — thu theo mức học sinh quốc tế, và khoản này đáng kể. Mức thu cùng các trường hợp miễn giảm khác nhau rất nhiều theo bang nên phải kiểm trước khi chọn nơi tới.
Chọn trường công thế nào?
Trường công nhận theo khu vực cư trú, nên phải tra ranh giới tuyển sinh trước khi thuê nhà. Ở Úc, chọn nhà cũng chính là chọn trường.
Con chưa biết tiếng Anh có theo học được không?
Được. Nhiều bang có chương trình tiếng Anh chuyên biệt cho học sinh mới tới, và trẻ nhỏ thường bắt kịp trong một tới hai năm. Nên hỏi rõ trường có chương trình hỗ trợ gì.
Chuyển bang giữa chừng có ảnh hưởng tới con không?
Có thể, vì mỗi bang có chương trình và kỳ thi cuối cấp riêng. Chuyển bang ở năm cuối trung học gây khó khăn thật, nên cần cân nhắc kỹ thời điểm.
