Định cư Úc: thường trú, quốc tịch và lộ trình thực tế

Trước khi bàn tới bất cứ diện visa nào, cần tách bạch hai khái niệm mà nhiều người dùng lẫn lộn: thường trú và quốc tịch. Đây không phải chuyện chữ nghĩa — chọn sai đích đến dẫn tới chọn sai đường đi ngay từ bước đầu.

Thường trú và quốc tịch khác nhau ra sao

Thường trú nhân

• Được sống, làm việc và học tập tại Úc không giới hạn thời gian
• Được hưởng y tế công và phần lớn quyền lợi an sinh, một số khoản có thời gian chờ
• Được bảo lãnh người thân theo quy định
• Không có hộ chiếu Úc, không có quyền bầu cử
• Quyền ra vào Úc gắn với thời hạn đi lại ghi trên visa, phải gia hạn nếu muốn ra nước ngoài lâu

Công dân

• Có hộ chiếu Úc và quyền ra vào không giới hạn
• Có quyền bầu cử — và ở Úc, bỏ phiếu là nghĩa vụ
• Làm được các công việc yêu cầu quốc tịch, gồm một số vị trí nhà nước
• Không còn phụ thuộc vào thời hạn đi lại

🔴 Điểm quan trọng với người Việt: luật Úc cho phép giữ nhiều quốc tịch, nên nhập tịch Úc không buộc phải từ bỏ quốc tịch Việt Nam theo phía Úc. Cần kiểm tra thêm quy định phía Việt Nam về vấn đề này.

Ba lộ trình phổ biến nhất với người Việt

Lộ trình một — du học rồi ở lại

• Sang bằng visa du học, học ngành nằm trong danh mục Úc cần
• Sau tốt nghiệp xin visa làm việc tạm thời dành cho sinh viên mới ra trường
• Tích luỹ kinh nghiệm làm việc tại Úc và nâng điểm tiếng Anh
• Nộp hồ sơ diện tay nghề hoặc tìm doanh nghiệp bảo lãnh
• Phổ biến nhất với người trẻ, nhưng tổng thời gian dài và chi phí lớn

Lộ trình hai — tay nghề từ Việt Nam

• Có bằng cấp và kinh nghiệm trong nghề nằm trong danh mục
• Thi tiếng Anh đạt mức điểm cao
• Làm đánh giá tay nghề với cơ quan chuyên ngành tương ứng
• Nộp hồ sơ bày tỏ nguyện vọng và chờ được mời
• Nhanh hơn và rẻ hơn lộ trình một, nhưng đòi hỏi điểm cao ngay từ đầu

Lộ trình ba — bảo lãnh gia đình

• Vợ chồng hoặc bạn đời của công dân, thường trú nhân Úc
• Con cái phụ thuộc
• Cha mẹ, với thời gian chờ rất dài ở các diện thông thường

Điều kiện cư trú để lên quốc tịch

• Phải cư trú hợp pháp tại Úc đủ số năm theo quy định, trong đó có một khoảng bắt buộc là thường trú nhân
• Có giới hạn số ngày được vắng mặt khỏi Úc trong thời gian tính
• Phải qua bài kiểm tra về nước Úc — lịch sử, thể chế, quyền và nghĩa vụ công dân
• Phải chứng minh tư cách đạo đức tốt, gồm lý lịch tư pháp
• Dự lễ tuyên thệ mới chính thức trở thành công dân

Việc đếm số ngày vắng mặt là chỗ nhiều người vấp: về Việt Nam dài ngày nhiều lần có thể làm chậm mốc đủ điều kiện. Nên ghi lại lịch sử xuất nhập cảnh ngay từ đầu thay vì phải dựng lại về sau.

Những yếu tố quyết định thành công

• Nghề nghiệp — phải nằm trong danh mục Úc cần; đây là điều kiện tiên quyết, không có gì thay thế được
• Tiếng Anh — hạng mục cộng điểm nhiều nhất và dễ cải thiện nhất
• Tuổi — điểm giảm dần theo độ tuổi, nên thời điểm nộp rất quan trọng
• Kinh nghiệm làm việc — tính theo số năm, cả trong và ngoài nước Úc
• Sẵn sàng đi vùng regional — cộng điểm và có diện visa riêng

🔴 Yếu tố tuổi đáng nhấn mạnh: điểm tuổi giảm theo từng nhóm tuổi và biến mất hoàn toàn khi vượt ngưỡng trên. Người còn trẻ mà chần chừ vài năm có thể mất đúng số điểm quyết định. Đây là lý do nên tính điểm sớm thay vì đợi "khi nào sẵn sàng".

Những gì không phải con đường định cư

• Mua nhà — không tạo ra quyền cư trú, và người nước ngoài còn phải xin phê duyệt trước khi mua ở nhiều trường hợp
• Sinh con tại Úc — con không tự động có quốc tịch, điều này phụ thuộc tình trạng cư trú của cha mẹ
• Du lịch rồi ở lại — quá hạn visa là vi phạm, ảnh hưởng tới mọi hồ sơ sau này
• Nộp tiền lấy hộ chiếu — Úc không có chương trình nào như vậy

Nên bắt đầu từ đâu

• Tra danh mục ngành nghề xem nghề của mình có không
• Tính thử điểm theo các hạng mục — việc này miễn phí và tự làm được
• Xác định hạng mục yếu nhất và tập trung cải thiện, thường là tiếng Anh
• Xem chương trình bảo lãnh của từng bang vì danh mục khác nhau
• Chỉ tìm dịch vụ tư vấn sau khi đã hiểu vị trí của mình

Danh mục ngành nghề, thang điểm và điều kiện nhập tịch được Úc điều chỉnh thường xuyên. Trước khi ra quyết định, hãy đối chiếu với Bộ Nội vụ Úc hoặc đơn vị tư vấn di trú có đăng ký hành nghề tại Úc.