Gần như mọi du học sinh Việt tại Úc đều đi làm thêm, và việc này hợp pháp trong giới hạn quy định. Nhưng có hai điều nhiều người không biết: cách tính giờ và quyền của mình khi bị đối xử sai.
Quy định về giờ làm
- Visa du học cho phép làm thêm trong giới hạn số giờ, không cần xin phép riêng
- Giới hạn tính theo kỳ chứ không phải theo tuần đơn lẻ — nghĩa là có thể linh hoạt giữa các tuần miễn tổng số không vượt
- Trong kỳ nghỉ chính thức của khoá học, giới hạn được nới rộng
- Giới hạn tính tổng tất cả nơi làm, không tính riêng từng nơi
- Một số công việc gắn với chương trình học có thể không tính vào giới hạn
🔴 Chỗ nhiều người vi phạm mà không biết: làm hai, ba nơi cùng lúc. Mỗi nơi tưởng trong giới hạn nhưng cộng lại thì vượt, và cơ quan quản lý đối chiếu được qua hồ sơ thuế và hưu trí.
Hậu quả khi vượt giới hạn
- Nguy cơ bị huỷ visa — hậu quả nặng nhất
- Ảnh hưởng tới hồ sơ xin visa sau tốt nghiệp
- Ảnh hưởng tới hồ sơ định cư nhiều năm sau vì lịch sử tuân thủ visa được xem xét
- Làm nhiều dẫn tới không đạt tiến độ học tập, kéo theo rắc rối khác
Cần thấy rõ tỷ lệ đánh đổi: khoản thu nhập kiếm thêm khi vượt giới hạn nhỏ hơn rất nhiều so với chi phí đã bỏ ra cho cả hành trình du học.
Quyền của người lao động — phần ít ai biết
Đây là phần quan trọng nhất của bài này. Du học sinh làm thêm tại Úc được luật lao động bảo vệ ngang người bản xứ, gồm:
- Mức lương tối thiểu theo giờ — thuộc nhóm cao nhất thế giới, áp dụng cho cả lao động bán thời gian và tạm thời
- Trả thêm cho ca cuối tuần, ngày lễ và ca đêm theo tỷ lệ quy định
- Lao động tạm thời được trả phụ trội bù cho việc không có phép năm
- Hưu trí bắt buộc — chủ sử dụng phải đóng thêm ngoài lương, kể cả cho du học sinh
- An toàn lao động và bồi thường tai nạn nghề nghiệp
- Không bị giữ hộ chiếu hay giấy tờ tuỳ thân
Khoản hưu trí bắt buộc đáng chú ý riêng: đây là tiền của người lao động, và du học sinh rời Úc vĩnh viễn có thể làm thủ tục rút phần này theo quy định. Nhiều người về nước mà bỏ quên khoản đã tích luỹ qua nhiều năm làm thêm.
Bị trả lương thấp hơn quy định
Đây là tình huống không hiếm với lao động là du học sinh, đặc biệt trong các cơ sở nhỏ trả lương tiền mặt:
- Trả dưới mức tối thiểu là trái luật, dù người lao động có đồng ý
- Có cơ quan chuyên trách tiếp nhận khiếu nại về tiền lương và điều kiện làm việc
- Cơ quan này có cơ chế bảo vệ riêng cho người giữ visa tạm khiếu nại — nhằm khuyến khích người lao động lên tiếng
- Nên giữ bằng chứng: phiếu lương, tin nhắn, lịch làm việc, sao kê nhận tiền
Nhiều du học sinh Việt chấp nhận bị trả thiếu vì sợ mất visa hoặc mất việc. Nỗi sợ đó có cơ sở nhưng đã được tính tới trong cơ chế bảo vệ — nên hỏi cơ quan chuyên trách trước khi kết luận mình không có lựa chọn.
Những việc cần làm trước khi đi làm
- Xin mã số thuế — không có thì bị khấu trừ ở mức cao nhất
- Chọn quỹ hưu trí hoặc dùng quỹ mặc định của nơi làm
- Mở tài khoản ngân hàng để nhận lương
- Yêu cầu phiếu lương mỗi kỳ — đây là quyền, và là bằng chứng nếu có tranh chấp
- Tìm hiểu mức lương chuẩn cho ngành mình làm trước khi nhận việc
Những nơi làm thêm phổ biến
- Quán cà phê và nhà hàng — phổ biến nhất, dùng tiếng Anh nhiều
- Siêu thị và bán lẻ — ca linh hoạt, quy trình rõ ràng
- Kho hàng và giao nhận
- Dọn dẹp — ca sớm hoặc tối, ít phải giao tiếp
- Việc trong trường — trợ giảng, thư viện, hỗ trợ sự kiện; điều kiện thường tốt nhất
- Gia sư và phiên dịch — trả cao hơn, hợp với người tiếng khá
Nếu chọn được, nên ưu tiên việc buộc phải nói tiếng Anh và việc trong trường. Nhóm đầu giúp tiến bộ ngôn ngữ rõ rệt; nhóm sau thường có điều kiện lao động chuẩn mực nhất và lịch linh hoạt theo lịch học.
Giới hạn giờ làm, mức lương tối thiểu và tỷ lệ đóng hưu trí được điều chỉnh theo từng năm. Trước khi nhận việc, hãy đối chiếu với Bộ Nội vụ Úc về điều kiện visa và cơ quan quản lý lao động công bằng của Úc về quyền lao động.
Làm nhiều nơi thì tính giờ thế nào?
Tính tổng tất cả các nơi làm, không tính riêng từng nơi. Đây là chỗ nhiều người vi phạm mà không biết, và cơ quan quản lý đối chiếu được qua hồ sơ thuế và hưu trí.
Du học sinh có được đóng hưu trí không?
Có. Chủ sử dụng phải đóng thêm ngoài lương kể cả cho du học sinh, và đây là tiền của người lao động. Người rời Úc vĩnh viễn có thể làm thủ tục rút khoản này theo quy định.
Bị trả lương thấp hơn quy định thì làm gì?
Trả dưới mức tối thiểu là trái luật dù người lao động có đồng ý. Có cơ quan chuyên trách tiếp nhận khiếu nại, với cơ chế bảo vệ riêng cho người giữ visa tạm khi lên tiếng.
Nên chọn việc làm thêm thế nào?
Ưu tiên việc buộc phải nói tiếng Anh và việc trong trường. Nhóm đầu giúp tiến bộ ngôn ngữ rõ rệt, nhóm sau thường có điều kiện lao động chuẩn mực nhất và lịch linh hoạt theo lịch học.
