Với du học sinh có ý định ở lại, chọn sai ngành là lý do thất bại phổ biến nhất — phổ biến hơn cả chuyện thiếu tiền hay kém tiếng. Người học xong mới phát hiện ngành mình không nằm trong danh mục nghề đã mất vài năm và một khoản tiền lớn.
Thứ tự cân nhắc đúng
Hầu hết mọi người làm ngược: chọn trường trước, chọn ngành sau, rồi mới tính chuyện ở lại. Thứ tự đúng ngược lại:
- Bước một — xác định mục tiêu: học xong về, hay học xong ở lại
- Bước hai — nếu muốn ở lại, tra danh mục nghề Úc cần
- Bước ba — chọn ngành dẫn tới nghề trong danh mục đó
- Bước bốn — tìm các trường đào tạo ngành ấy
- Bước năm — so sánh trường theo bang, chi phí và điều kiện đầu vào
Với người chỉ muốn lấy bằng rồi về Việt Nam, thứ tự này không bắt buộc — khi đó danh tiếng trường và chất lượng chương trình mới là tiêu chí chính. Xác định rõ mình thuộc nhóm nào là việc phải làm trước tiên.
Câu hỏi bắt buộc: nghề này có cần đăng ký hành nghề không
🔴 Đây là câu hỏi nhiều người bỏ qua và trả giá. Nhiều nghề tại Úc cần đăng ký với cơ quan chuyên ngành mới được hành nghề — y tế, điều dưỡng, giáo viên, kỹ sư một số lĩnh vực, kế toán, luật, xây dựng.
- Bằng cấp nước ngoài không mặc nhiên được công nhận
- Có nghề đòi hỏi học thêm hoặc thi thêm tại Úc
- Có nghề yêu cầu thực tập giám sát trước khi được hành nghề độc lập
- Chương trình học phải được hội nghề nghiệp công nhận, không phải chương trình nào cũng vậy
Vì vậy khi xem một chương trình, phải hỏi rõ: chương trình này có được hội nghề nghiệp công nhận không. Hai chương trình cùng tên ở hai trường có thể khác nhau ở đúng điểm này.
Chọn bang: không chỉ là chọn thành phố
- Chi phí sinh hoạt chênh lệch lớn giữa các thành phố
- Cơ hội việc làm theo ngành khác nhau theo cơ cấu kinh tế từng bang
- Học tại vùng regional được cộng điểm khi xin định cư
- Chương trình bảo lãnh của bang có danh mục nghề riêng
- Cộng đồng người Việt đông ở một số nơi, hỗ trợ giai đoạn đầu
Điểm thứ ba đáng cân nhắc nghiêm túc: học ở vùng regional vừa rẻ hơn vừa cộng điểm. Đổi lại ít lựa chọn việc làm bán thời gian hơn và ít sôi động hơn — một đánh đổi cần cân nhắc theo tính cách và mục tiêu.
Xếp hạng trường: dùng thế nào cho đúng
- Các bảng xếp hạng quốc tế đo nhiều thứ, phần lớn là nghiên cứu — không hẳn phản ánh chất lượng giảng dạy bậc cử nhân
- Nên xem xếp hạng theo ngành thay vì xếp hạng tổng thể
- Có khảo sát chính thức về mức độ hài lòng của sinh viên và tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp theo từng trường và ngành
- Trường xếp hạng cao thường có điều kiện đầu vào và học phí cao hơn
Nguồn hữu ích nhất mà ít người Việt biết là các khảo sát chính thức về kết quả sau tốt nghiệp — chúng cho biết tỷ lệ sinh viên ngành đó có việc làm toàn thời gian, chứ không chỉ danh tiếng chung chung.
Sai lầm thường gặp
- Chọn ngành theo lời trung tâm mà không tự tra danh mục nghề
- Chọn ngành chỉ vì dễ đậu visa hoặc rẻ, không nghĩ tới hậu quả sau tốt nghiệp
- Không kiểm chương trình có được hội nghề nghiệp công nhận không
- Chọn theo bạn bè thay vì theo năng lực và định hướng của mình
- Đổi ngành giữa chừng — tốn kém và có thể ảnh hưởng tới visa
Sai lầm cuối có hệ quả về giấy tờ chứ không chỉ về tiền: đổi sang ngành có bậc thấp hơn hoặc lệch hẳn hướng có thể bị xem là không phù hợp với mục đích visa ban đầu. Nếu buộc phải đổi, cần hỏi rõ thủ tục trước.
Danh sách câu hỏi trước khi nộp hồ sơ
- Nghề tôi nhắm tới có trong danh mục của diện nào, bang nào
- Chương trình này ở bậc nào trong khung trình độ
- Chương trình có được hội nghề nghiệp công nhận không
- Trường và khoá học có trong danh sách chính thức không
- Tổng chi phí cả khoá là bao nhiêu, gồm học phí và sinh hoạt
- Tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp của ngành này ra sao
Danh mục nghề, yêu cầu công nhận của các hội nghề nghiệp và điều kiện của từng bang được điều chỉnh theo từng năm. Trước khi quyết định, hãy đối chiếu với Bộ Nội vụ Úc, hội nghề nghiệp tương ứng và trang chính thức của trường.
Nên chọn trường trước hay ngành trước?
Nếu có ý định ở lại thì chọn ngành trước, và bắt đầu từ danh mục nghề Úc cần. Nếu chỉ lấy bằng rồi về Việt Nam thì danh tiếng trường và chất lượng chương trình mới là tiêu chí chính.
Học xong có hành nghề được ngay không?
Không phải nghề nào cũng vậy. Nhiều nghề cần đăng ký với cơ quan chuyên ngành, và chương trình học phải được hội nghề nghiệp công nhận — hai chương trình cùng tên ở hai trường có thể khác nhau ở điểm này.
Học ở vùng regional có lợi gì?
Chi phí sinh hoạt thấp hơn và được cộng điểm khi xin định cư. Đổi lại ít lựa chọn việc làm bán thời gian hơn, nên là đánh đổi cần cân nhắc theo mục tiêu của mình.
Đổi ngành giữa chừng có sao không?
Có thể ảnh hưởng tới visa chứ không chỉ tốn tiền. Đổi sang ngành có bậc thấp hơn hoặc lệch hẳn hướng có thể bị xem là không phù hợp với mục đích visa ban đầu, nên cần hỏi rõ thủ tục trước.
